آیا کارفرما میتواند پس از اعلام برنده مناقصه درخواست تخفیف کند؟ بررسی حقوقی تجدید مناقصه به دلیل بالا بودن قیمت
یکی از پرسشهای پرتکرار پیمانکاران و مناقصهگران این است که اگر در یک مناقصه عمومی، تنها یک پیشنهاد معتبر ارائه شود و همان پیشنهاد بهعنوان برنده اعلام گردد، آیا کارفرما میتواند از برنده بخواهد قیمت خود را کاهش دهد و اعلام کند در صورت عدم ارائه تخفیف، مناقصه مجدداً تجدید خواهد شد؟
این سؤال در عمل بسیار اتفاق میافتد؛ بهویژه زمانی که مرحله نخست مناقصه به دلیل کافی نبودن تعداد پیشنهادها تجدید شده و در مرحله دوم نیز تنها یک مناقصهگر در رقابت باقی مانده است.
در این مقاله، این موضوع را بر اساس قانون برگزاری مناقصات و آییننامههای اجرایی آن بررسی میکنیم. در واقع به بررسی حقوقی تجدید مناقصه به دلیل بالا بودن قیمت می پردازیم
اگر در مرحله اول فقط یک پیشنهاد دریافت شود، آیا تجدید مناقصه قانونی است؟
بله.
مطابق ماده ۲۴ قانون برگزاری مناقصات، یکی از موارد تجدید مناقصه، کافی نبودن تعداد مناقصهگران یا تحقق نیافتن شرایط رقابت است. بنابراین اگر در مرحله نخست رقابت مؤثر شکل نگیرد، مناقصهگزار میتواند مطابق قانون نسبت به تجدید مناقصه اقدام کند.
اگر در مرحله تجدید نیز فقط یک پیشنهاد ارائه شود، آیا دستگاه اجرایی مکلف به انعقاد قرارداد است؟
پاسخ این سؤال منفی است.
در قانون برگزاری مناقصات، حکمی وجود ندارد که دستگاه اجرایی را در همه موارد ملزم کند صرفاً به دلیل اینکه تنها یک پیشنهاد معتبر دریافت شده است، حتماً قرارداد را با همان مناقصهگر منعقد کند.
کمیسیون معاملات باید علاوه بر بررسی کامل بودن مدارک و احراز صلاحیت مناقصهگر، مناسب بودن قیمت پیشنهادی را نیز از نظر حفظ صرفه و صلاح دستگاه بررسی کند.
آیا کارفرما میتواند صرفاً برای گرفتن تخفیف از برنده، قرارداد را منعقد نکند؟
در قانون برگزاری مناقصات و آییننامههای اجرایی آن، حکمی وجود ندارد که به مناقصهگزار اجازه دهد صرفاً با هدف گرفتن تخفیف از برنده، از انعقاد قرارداد خودداری کند یا برنده را ملزم به کاهش قیمت نماید.
اگر کمیسیون معاملات به این نتیجه برسد که قیمت پیشنهادی از نظر اقتصادی قابل قبول نیست، باید تصمیم خود را مستند و مستدل اتخاذ کند و در صورت وجود شرایط قانونی، نسبت به تجدید یا لغو مناقصه اقدام نماید؛ نه اینکه صرفاً بر مبنای مذاکره برای کاهش قیمت، فرآیند مناقصه را متوقف کند.
در چه شرایطی تجدید مناقصه به علت بالا بودن قیمت مجاز است؟
ماده ۲۴ قانون برگزاری مناقصات یکی از موارد تجدید مناقصه را «بالا بودن قیمتها به نحوی که توجیه اقتصادی طرح منتفی گردد» اعلام کرده است.
همچنین آییننامه اجرایی نظام مستندسازی و اطلاعرسانی مناقصات مقرر میکند که اگر علت تجدید یا لغو مناقصه بالا بودن قیمت باشد، مناقصهگزار باید:
- موضوع را به کمیته فنی و بازرگانی ارجاع دهد؛
- گزارش بررسی مبانی قیمت و توجیه اقتصادی طرح تهیه شود؛
- گزارش در کمیسیون معاملات تصویب گردد؛
- علت تجدید یا لغو در صورتجلسه درج و به مناقصهگران ابلاغ شود.
بنابراین صرف ادعای «قیمت شما بالاست» برای تجدید مناقصه کافی نیست و این موضوع باید مستند، کارشناسی و در قالب تشریفات قانونی تصمیمگیری شود.
اگر برنده با کاهش قیمت موافقت نکند، چه اتفاقی میافتد؟
اگر مناقصهگزار بتواند مطابق ماده ۲۴ قانون برگزاری مناقصات و مستندات کارشناسی اثبات کند که قیمت پیشنهادی به اندازهای بالاست که توجیه اقتصادی طرح را از بین میبرد، امکان تجدید مناقصه وجود دارد.
اما اگر تصمیم به تجدید صرفاً برای اعمال فشار به برنده جهت کاهش قیمت باشد و مستند قانونی و کارشناسی نداشته باشد، این تصمیم میتواند محل اعتراض مناقصهگر قرار گیرد و دستگاه اجرایی باید بتواند دلایل خود را در مراجع نظارتی یا قضایی توجیه کند.
اگر برنده مناقصه احساس کند حقوق او رعایت نشده است، چه اقدامی میتواند انجام دهد؟
در چنین شرایطی، مناقصهگر میتواند از مناقصهگزار درخواست کند:
- صورتجلسه کمیسیون معاملات را ارائه کند؛
- گزارش کارشناسی مربوط به بالا بودن قیمت را در اختیار وی قرار دهد؛
- مستند قانونی تصمیم به تجدید یا لغو مناقصه را اعلام نماید.
در صورتی که تصمیم دستگاه اجرایی مغایر قانون یا مقررات باشد، امکان پیگیری موضوع از طریق مراجع صالح، از جمله هیأت رسیدگی به شکایات موضوع قانون برگزاری مناقصات یا دیوان عدالت اداری (حسب مورد و در حدود صلاحیت هر مرجع) وجود خواهد داشت.
جمعبندی
اعلام برنده شدن در مناقصه، بهتنهایی به معنای ایجاد تکلیف قطعی برای انعقاد قرارداد نیست؛ همانگونه که دستگاه اجرایی نیز مجاز نیست بدون رعایت تشریفات قانونی و صرفاً برای اخذ تخفیف، از انعقاد قرارداد خودداری کند.
اگر قیمت پیشنهادی واقعاً از نظر کارشناسی به نحوی باشد که توجیه اقتصادی طرح را از بین ببرد، قانون امکان تجدید مناقصه را پیشبینی کرده است؛ اما این تصمیم باید بر پایه گزارش کارشناسی، مصوبه کمیسیون معاملات و مستندسازی کامل اتخاذ شود. رعایت این تشریفات، هم از حقوق مناقصهگران حمایت میکند و هم شفافیت و سلامت فرآیند مناقصه را تضمین خواهد کرد.
منابع
- قانون برگزاری مناقصات مصوب ۱۳۸۳، بهویژه ماده ۲۴.
- آییننامه اجرایی نظام مستندسازی و اطلاعرسانی مناقصات، بهویژه ماده ۱۴ در
- خصوص مستندسازی تجدید یا لغو مناقصه به علت بالا بودن قیمت.
تصمیماتی مانند تجدید مناقصه، رد پیشنهادها یا عدم انعقاد قرارداد، زمانی قابل دفاع خواهند بود که تمام مراحل آن بهصورت مستند، شفاف و مطابق مقررات ثبت شده باشد. نرمافزار مدیریت برگزاری مناقصات درگاه با ثبت الکترونیکی تصمیمات کمیسیون معاملات، مستندسازی گزارشهای کمیته فنی و بازرگانی، مدیریت مکاتبات، ثبت دلایل تجدید یا لغو مناقصه و نگهداری کامل سوابق، به سازمانها کمک میکند فرآیند برگزاری مناقصات را مطابق قانون، شفاف و قابل استناد مدیریت کنند و ریسک اعتراضات و اختلافات حقوقی را به حداقل برسانند.
ما را در اینستاگرام دنبال کنید.
بدون دیدگاه